Soort

Risicospectrum

Afbeeldingen

 

 

    

Gevoelige Soorten

Quarantaine status (Eppo A1 lijst).

De lijst met waardplanten zowel bomen, heesters als vaste planten is onderhevig aan nieuwe ervaringen en wordt permanent geüpdatet. In deze beperkt tot in Nederland gebruikelijke boomsoorten met de nu bekende gevoeligheid:

Acer pseudoplatanus (gewone esdoorn) -  incidenteel
Acer rubrum (rode esdoorn) - incidenteel
Liquidambar styraciflua (amberboom) - incidenteel
Morus alba (witte moerbei) - incidenteel
Olea europaea (olijf) - gevoelig
Platanus occidentalis (Westerse plataan) - gering
Prunus avium (zoete kers) - gering
Prunus domestica (pruim) - gering
Prunus dulcis (amandelboom) - gering
Prunus persica (perzikboom) - gevoelig
Prunus cerasifera (kerspruim) - incidenteel
Quercus palustris (moeraseik) - gering
Quercus rubra (Amerikaanse eik) - gering
Quercus subur (kurkeik) - incidenteel
Rhamnus alaternus (vuilboom) - incidenteel
Ulmus americana (Amerikaanse iep) - gering

 

 

Biologie

De Xylella-bacterie is een complexe soort die uit vier ondersoorten bestaan en meerdere (voorjaar 2016: > 300 stuks) waardplanten kan aantasten. De bacterie leeft in de houtvaten van geïnfecteerde planten. De bacterie kan zich tegen de sapstroom in verplaatsen naar alle delen van de plant. De sapstroom raakt verstoord. Symptomen zijn variabel en afhankelijk van waardplant en gevoeligheid. Zichtbaar zijn zowel bruine bladranden, bladvergeling, afstervend bladweefsel als afstervende takken. Ook kan bastafsterving ontstaan en kunnen complete kroondelen verdrogen en afsterven. Daarnaast zijn veel aangetaste waardplanten vastgesteld zonder enige symptomen. Verspreiding kan plaatsvinden middels zuigende insecten zoals bladluizen en wantsen. Er is ook een relatie gelegd tussen de aanwezigheid van de gestippelde houtvlinder (Zeuzera pyrina) en Xylella. De bacterie kan overleven binnen insecten en zelfs licht vermeerderen en zo overgedragen worden. Eitjes van besmette insecten zijn vrij van de Xylella-bacterie. Verspreiding kan van boom naar boom plaatsvinden middels vergroeide wortels. De import van aangetast plantmateriaal is op de moment de meest reële bedreiging.

Effect

Verdroogde bladeren in kroon. Afsterven takken en kroondelen. Bij zware aantasting afsterven van gehele bomen.

Verspreiding

Quarantaine status, nog niet vastgesteld in Nederland. Sinds 2013 in Italië, algemeen voorkomend in Brazilië, USA en Taiwan. Sinds 2015 vastgesteld in Zuid-Frankrijk. Lijst met 160 soorten en 27 geslachten mogen niet vanuit getroffen landen geïmporteerd worden. Het betreft o.a.: Acer, Aesculus, Albizia, Alnus, Celtis, Cercis, Chitalpa, Citrus, Cyperus, Cytisus, Eucalyptus, Fagus, Ficus, Fraxinus, Ginkgo, Gleditsia, Ilex, Jacaranda, Juglans, Juniperus, Koelreuteria, Liquidambar, Liriodendron, Magnolia, Morus, Olea, Pinus, Platanus, Prunus, Pyrus, Quercus, Rhus, Salix, Sambucus en Ulmus. Deze geslachten zijn deels op soort beperkt en deels als geheel geslacht.

Herkenning

Pleksgewijze bruinverkleuring in de kroon, bladeren met bruine randen of bruine/gele vlekken. Olijven en perziken reageren het meest heftig en sterven veelal af. Platanen, esdoorns en iepen vertonen aan de buitenzijde van de kronen bladverbranding en afgestorven twijgen. De bruin verkleurde delen van de bladeren kennen vaan ook een combinatie met geelverkleuring.

Hoge temperaturen stimuleren de ontwikkeling van de bacterie, mogelijk dat de omstandigheden in Nederland te koud zullen zijn en symptomen zich niet openbaren.

Beheer

Bij herkenning van verschijnselen ministerie van NVWA inlichten. Er zijn geen middelen beschikbaar tegen Xylella (Xylella fastidiosa). In Amerika wordt een combinatie aan maatregelen toegepast die zich richten op verwijderen van ziek materiaal en bestrijden van insecten. Daarnaast worden programma's opgezet voor het ontwikkelen van resistente soorten maar dit heeft nog een lange weg te gaan.

Te verwarren met

Bacterievuur (Erwinia amylovora) maar deze aantasting laat bladeren meer donker/zwart verkleuren en komt minder verspreid over de plant voor.
Bladvlekkenziekte paardenkastanje (Phyllosticta sphaeropsoidea) bruinverkleuring is sterker afgezet met geel als van Xylella (Xylella fastidiosa) welke meer gele vlekken veroorzaakt.
Iepziekte welke veroorzaakt wordt door de Iepenspintkever (Scolytus scolytus). Iepziekte zet sneller door en gaat nauwelijks gepaard met typische geelverkleuring.