Opengesneden ei met compleet gevormde larve

De verwachting is dat de eerste eikenprocessierupsen in de eerste week van april al uit het ei gaan komen. Uit een analyse van diverse eipakketjes blijkt dat de rupsen in de eitjes in goede conditie zijn. Door een lange vluchtperiode van de vlinders in 2017 zullen de eitjes gespreid uitkomen.

Elk jaar worden eipakketjes van de Eikenprocessierups (Thaumetopoea processionea) verzameld om de conditie van rupsen te kunnen beoordelen en een inschatting te maken over de verwachte uitkomstdatum van de rupsen. Vanuit verschillende delen van het land zijn onder andere uit Drenthe, Noord Brabant en Zuid Holland eipakketjes verzameld. De pakketjes zijn één voor één opengesneden en onder de microscoop door entomoloog Silvia Hellingman bekeken. Daaruit bleek dat de rupsen in goede conditie verkeren. Bij het openmaken van de eipakketjes begon een aantal rupsen direct een weg naar buiten te vreten en anderen kropen meteen het ei uit. Bekend is dat in november de larven al herkenbaar in het eitje zijn ontwikkeld. De rupsen in de eitjes verschillen van kleur. Het kleurverschil geeft aan dat de eitjes op verschillende tijdstippen zijn afgezet. Rupsen die oranje van kleur zijn zullen eerder uitkomen dan de rupsen die nog gelig zijn. Deze moeten nog bijkleuren. Daartussenin zijn er rupsen die lichtoranje zijn.

Eerste week van april uit het ei

Het moment waarop de eerste Eikenprocessierups (Thaumetopoea processionea) uit hun ei komen is sterk afhankelijk van de temperatuurontwikkeling in maart. Afhankelijk van deze temperatuur verwachten we dat de processierupsen die nu al verder ontwikkeld zijn in het midden van het land in de eerste week van april al uit het ei komen. In het zuiden kan dat enkele dagen eerder zijn. Het is nog wel onduidelijk of de recente vrieskou de uitkomstdatum nog heeft beïnvloedt. De eerste rupsen die net beginnen te verkleuren zullen vermoedelijk een week later volgen. De rupsen die nog transparant geel zijn (ongeveer een derde van alle rupsen) zullen een paar weken later volgen. Deze spreiding in verwachte uitkomstdatum is te wijten aan de lange vluchtperiode van de vlinders in 2017.

Kwetsbare periode

De rupsen gaan na uitkomst nog door een kwetsbare periode. De afgelopen jaren hebben ze bewezen dat vorst in april en mei geen nadelige consequenties heeft en dat zij ook langdurig zonder voedsel kunnen overleven. In deze fase worden ze veelvuldig door vogels gegeten, maar ook door insecten die in het voorjaar op zoek gaan naar voedsel zoals mieren, wantsen en lieveheersbeestjes. Of ze lang op voedsel moeten wachten hangt af van de boom waarop ze uitkomen. Vanuit De Natuurkalender is de verwachting dat de eerste Quercus robur (zomereik) in de tweede week van april in blad gaan komen. Rond 26 april wordt verwacht dat de helft van de eiken de eerste bladeren krijgen. De laatste bomen krijgen echter pas in de eerste week van mei hun blad.

Tekst: Kenniscentrum Eikenprocessierups. Foto: Silvia Hellingman