eitjes zijn in zeer goede conditie

Bemonsterde eipakketje met larven in ei. Foto Silvia Hellingman

Uit een analyse van eitjes van de eikenprocessievlinder blijkt dat de rupsjes in de eitjes in zeer goede conditie zijn. Aangezien er afgelopen najaar een record aantal eikenprocessievlinders zijn gevangen verwachten we dat er een recordaantal eitjes is afgezet. Of er meer overlast zal zijn dan normaal hangt af van de weersomstandigheden in de komende maanden en het voedselaanbod voor o.a. vogels.

Om een idee te krijgen over de ontwikkeling van de eikenprocessierups (Thaumetopoea processionea) gedurende de winter 2016 – 2017 heeft Henry Kuppen eipakketjes verzameld van verschillende locaties in het midden en zuiden van het land. De eitjes zijn eerst nog extra 2 weken in de vriezer geplaats en vervolgens door Silvia Hellingman geopend om de conditie van de rupsen te beoordelen. Alle geopende eipakketjes bevatten rupsen in zeer goede conditie. Soms zijn er jaren dat ze er wat slanker uit zien.  Dit jaar ogen ze vetter en vitaler.  Ze beginnen meteen te bewegen op het moment dat het eitje geopend wordt.

Record aantal eitjes afgezet
In 2016 hebben de eikenprocessievlinders door de gunstige weersomstandigheden een goede vluchtperiode gehad. In totaal zijn afgelopen jaar bijna 60 duizend vlinders gevangen, een absolute record voor Nederland. Het is dan ook aannemelijk dat er een recordaantal eitjes zijn afgezet. De eitjes overwinteren en de rupsen komen in het voorjaar van 2017 uit.  Meestal begin april. Bij een warm voorjaar kan het ook gebeuren dat ze eerder uitkomen.

Consequenties voor 2017
Het is nog de vraag of het grote aantal eitjes ook zal leiden tot meer overlast dan normaal. Er zijn een aantal factoren die daar nog invloed op kunnen hebben. Indien er sprake is van warme en droge weersomstandigheden in de periode van nestvorming  dan zullen de rupsen lager in de boom nesten vormen waardoor het risico van contact met brandharen groter zal zijn, voor zowel mens als dier. In 2016 was sprake van beperkte overlast omdat het in de periode van nestvorming dagelijks regende.  De rupsen bleven veelal hoog in de bomen, de nesten waren ook kleiner van formaat en werden daardoor soms nauwelijks opgemerkt.  De overleving van rupsen hangt ook af van het voedselaanbod voor vogels. Als er weinig rupsen zijn van andere soorten zullen koolmezen, pimpelmezen, spreeuwen en diverse andere soorten zich meer te goed doen aan de eikenprocessierupsen.

Tekst: Kenniscentrum Eikenprocessierups; Silvia Hellingman, Biocontrole Onderzoek en Advies, Arnold van Vliet, De Natuurkalender, Wageningen University; Henry Kuppen, Terra Nostra; Henk Jans, Jans Consultancy Gezondheid en Milieu; Jan Buijs, GGD Amsterdam